Als je 50 wordt, verandert de afweging rond medische screening op specifieke, duidelijk omschreven manieren — verschillende aandoeningen komen dan vaak genoeg voor en zijn vroeg genoeg op te sporen, zodat gerichte screening daadwerkelijk invloed heeft op de uitkomsten.
De leeftijd van vijftig is geen willekeurige mijlpaal in de richtlijnen voor medische screening — het is het punt waarop de incidentie van verschillende ernstige, veelvoorkomende aandoeningen op bevolkingsniveau voldoende stijgt, in combinatie met sterk bewijs dat vroegtijdige opsporing de uitkomsten aanzienlijk verbetert, om de invoering te rechtvaardigen van nieuwe, gestructureerde screening die voorheen niet werd aanbevolen voor jongere volwassenen met een lager risico.
Herbeoordeling van het cardiovasculaire risico
Het risico op hart- en vaatziekten neemt aanzienlijk toe in de leeftijdsgroepen van de vijftigers en zestigers, en een uitgebreide herbeoordeling van het cardiovasculaire risico — bloeddruk, een lipidenprofiel, bloedglucose of HbA1c, en een bredere risicoberekening waarbij leeftijd, rookgedrag en familiegeschiedenis worden meegenomen — in dit stadium een centraler onderdeel van de routinezorg dan doorgaans het geval was toen de persoon nog in de dertiger was. Deze herbeoordeling is van belang omdat risicofactoren die op jongere leeftijd afzonderlijk relatief weinig invloed hadden, zich met het ouder worden vaak aanzienlijk opstapelen, en dit is vaak het moment waarop een arts en patiënt een concreter gesprek voeren over de vraag of preventieve medicatie (zoals een statine of bloeddrukmedicatie) gerechtvaardigd is, op basis van een daadwerkelijk berekend risiconiveau in plaats van één enkele, geïsoleerde risicofactor.
Screening op darmkanker
Het risico op darmkanker stijgt aanzienlijk vanaf ongeveer de leeftijd van 45 tot 50 jaar (in verschillende landen is de startleeftijd in de richtlijnen de afgelopen jaren iets naar voren geschoven), en screening — via een colonoscopie of alternatieve methoden zoals een ontlastingstest op verborgen bloed of specifieke DNA-markers — is een van de relatief weinige kankerscreenings die kanker niet alleen in een vroeg stadium kan opsporen, maar deze ook daadwerkelijk kan voorkomen, aangezien bij een colonoscopie precancereuze poliepen tijdens dezelfde ingreep kunnen worden verwijderd voordat ze zich tot kanker ontwikkelen. Deze dubbele functie van opsporen en voorkomen is een van de redenen waarom screening op colorectale kanker bijzonder sterke wetenschappelijke onderbouwing heeft en in deze leeftijdsgroep zo consequent wordt benadrukt.
Tip
Als bij een eerstegraads familielid colorectale kanker is vastgesteld, wordt over het algemeen aanbevolen om eerder met screening te beginnen dan de standaardleeftijd — doorgaans tien jaar vóór de leeftijd waarop bij dat familielid de diagnose werd gesteld — wat een detail is dat het de moeite waard is om expliciet met een arts te bespreken, in plaats van ervan uit te gaan dat de standaardleeftijd voor iedereen geldt.
Lees gratis verder
Maak een gratis account aan om verder te lezen — en krijg toegang tot onze volledige gezondheidsbibliotheek, persoonlijke gezondheidstips en ondersteuning van vertrouwde partners wanneer u meer dan alleen informatie nodig heeft.
Heb je al een account?
