Regelmatige lichaamsbeweging compenseert de gezondheidseffecten van langdurig dagelijks zitten niet volledig — uit onderzoek blijkt steeds vaker dat dit twee afzonderlijke risicofactoren zijn die elk afzonderlijk moeten worden aangepakt.
Een werkelijk verrassende bevinding die de afgelopen tien jaar uit onderzoek naar sedentair gedrag naar voren is gekomen, is dat iemand die elke dag een uur sport, maar verder de resterende vijftien of zestien uren dat hij wakker is zit, nog steeds meetbaar verhoogde gezondheidsrisico’s loopt in vergelijking met iemand die gedurende de dag consistenter beweegt, zelfs bij een lager totaal bewegingsvolume. Dit doet niets af aan de algemeen erkende waarde van gestructureerde lichaamsbeweging — het toont alleen aan dat de totale zittijd op zichzelf een onafhankelijke risicofactor lijkt te zijn, en niet iets dat door één dagelijkse trainingssessie volledig kan worden gecompenseerd.
De metabolische kosten van langdurig zitten
Langdurig zitten veroorzaakt meetbare, vrij snelle veranderingen in de manier waarop het lichaam vet en suiker verwerkt. Spiercontractie — zelfs de lichte vorm die gepaard gaat met staan en het verplaatsen van het lichaamsgewicht — activeert enzymen (met name lipoproteïnelipase) die helpen vet uit de bloedbaan te verwijderen en de insulinegevoeligheid te verbeteren. Langdurig zitten schakelt deze processen in feite uit, en onderzoek heeft aangetoond dat de bloedsuiker- en insulinerespons op een maaltijd meetbaar slechter is na periodes van langdurig ononderbroken zitten, vergeleken met dezelfde maaltijd waarbij korte bewegingspauzes zijn ingelast, zelfs wanneer de totale hoeveelheid lichaamsbeweging die dag identiek is. Dit maakt waarschijnlijk deel uit van het mechanisme achter het onafhankelijke verband tussen zitten en een verhoogd risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten, dat zelfs wordt waargenomen bij mensen die voldoen aan de standaardrichtlijnen voor wekelijkse lichaamsbeweging.
Waarom dit niet volledig wordt „tenietgedaan“ door een dagelijkse training
Het concept dat uit dit onderzoek naar voren is gekomen, wordt soms samengevat als het „actieve couch potato-syndroom“ — iemand kan volgens conventionele maatstaven (regelmatige gestructureerde lichaamsbeweging, gezond gewicht) echt fit zijn, maar toch een verhoogd metabool risico lopen door het enorme aantal opeenvolgende uren zittend gedrag tijdens een normale dag. De voorgestelde verklaring is dat de metabolische processen die worden beïnvloed door langdurige stilzitten op een andere tijdschaal werken dan de verbeteringen in cardiovasculaire conditie door gestructureerde lichaamsbeweging — de enzymactiviteit op spierniveau die verband houdt met de verwerking van vet en glucose reageert op frequente, verspreide beweging gedurende de dag op een manier die één geconcentreerde dagelijkse trainingssessie, hoe effectief die ook is voor de cardiovasculaire conditie zelf, niet volledig kan evenaren.
Lees gratis verder
Maak een gratis account aan om verder te lezen — en krijg toegang tot onze volledige gezondheidsbibliotheek, persoonlijke gezondheidstips en ondersteuning van vertrouwde partners wanneer u meer dan alleen informatie nodig heeft.
Heb je al een account?
