Terugkerende vaginale infecties: waarom ze steeds weer terugkomen

Een eenmalige vaginale infectie die reageert op een standaardbehandeling en niet terugkeert, is één klinisch beeld. Een patroon van infecties die steeds weer terugkomen — zelfs na een behandeling die elke keer leek te werken — is een heel ander beeld, dat meestal wijst op een specifieke onderliggende oorzaak in plaats van louter pech.

Het vaginale microbioom en waarom de balans ervan belangrijk is

Een gezonde vaginale omgeving wordt normaal gesproken gedomineerd door specifieke beschermende bacteriën, voornamelijk verschillende soorten lactobacillen, die helpen een evenwicht te handhaven dat weerstand biedt tegen overmatige groei van de organismen die verantwoordelijk zijn voor veelvoorkomende infecties. Antibiotica (die geen onderscheid maken tussen schadelijke en beschermende bacteriën), hormonale veranderingen en bepaalde hygiëneproducten kunnen dit evenwicht allemaal verstoren, waardoor een periode van kwetsbaarheid ontstaat waarin herhaling aanzienlijk waarschijnlijker is, totdat het beschermende evenwicht zich weer herstelt.

Biofilms: een specifieke reden waarom sommige infecties resistent zijn tegen standaardbehandeling

Zowel de bacteriën die verantwoordelijk zijn voor bacteriële vaginose als, in sommige gevallen, de schimmels die verantwoordelijk zijn voor terugkerende schimmelinfecties, kunnen biofilms vormen — beschermende, gestructureerde gemeenschappen die zich aan de vaginale wand hechten en de organismen binnenin afschermen, zodat de concentratie van de behandeling die nodig is om ze volledig te elimineren, deze niet kan bereiken. Dit betekent dat een kleine overlevende populatie kan blijven bestaan, zelfs nadat de behandeling de symptomen lijkt te hebben verholpen, waardoor de infectie weer kan opflakkeren en een recidief kan veroorzaken dat niet zomaar een nieuwe, losstaande infectie is, maar een heropleving van dezelfde infectie.

Wanneer het eigenlijk helemaal geen infectie is

Een aanzienlijk aantal gevallen dat herhaaldelijk als „terugkerende infecties“ wordt behandeld, blijkt bij nader onderzoek helemaal geen infectie te zijn:

• Vulvodynie — chronische pijn of ongemak in de vulva zonder aanwijsbare infectie — wordt vaak verkeerd gediagnosticeerd en herhaaldelijk behandeld met antischimmel- of antibacteriële medicatie zonder dat er verbetering optreedt, aangezien er geen infectie aanwezig is om te behandelen.
• Contactdermatitis, veroorzaakt door zeep, wasmiddelen of bepaalde hygiëneproducten, kan irritatie en ongemak veroorzaken die sterk lijken op infectiesymptomen.
• Lichen sclerosus, een chronische huidaandoening die dit gebied treft, kan eveneens symptomen veroorzaken die op een infectie lijken, maar vereist een geheel andere, niet-antimicrobiële behandelingsaanpak.

Herkennen wanneer herhaalde „infecties“ die niet goed op de behandeling reageren, in werkelijkheid een van deze niet-infectieuze aandoeningen zouden kunnen zijn, is een belangrijk onderdeel van het doorbreken van een frustrerende cyclus van ineffectieve behandelingen.