Een eenmalige infectie die met een standaardbehandeling verdwijnt, is één ding. Een patroon dat steeds weer terugkeert, wijst op iets anders — soms een resistente biofilm, soms een aandoening die eigenlijk helemaal geen infectie is.
Een eenmalige vaginale infectie die reageert op een standaardbehandeling en niet terugkeert, is één klinisch beeld. Een patroon van infecties die steeds weer terugkomen — zelfs na een behandeling die elke keer leek te werken — is een heel ander beeld, dat meestal wijst op een specifieke onderliggende oorzaak in plaats van louter pech.
Het vaginale microbioom en waarom de balans ervan belangrijk is
Een gezonde vaginale omgeving wordt normaal gesproken gedomineerd door specifieke beschermende bacteriën, voornamelijk verschillende soorten lactobacillen, die helpen een evenwicht te handhaven dat weerstand biedt tegen overmatige groei van de organismen die verantwoordelijk zijn voor veelvoorkomende infecties. Antibiotica (die geen onderscheid maken tussen schadelijke en beschermende bacteriën), hormonale veranderingen en bepaalde hygiëneproducten kunnen dit evenwicht allemaal verstoren, waardoor een periode van kwetsbaarheid ontstaat waarin herhaling aanzienlijk waarschijnlijker is, totdat het beschermende evenwicht zich weer herstelt.
Biofilms: een specifieke reden waarom sommige infecties resistent zijn tegen standaardbehandeling
Zowel de bacteriën die verantwoordelijk zijn voor bacteriële vaginose als, in sommige gevallen, de schimmels die verantwoordelijk zijn voor terugkerende schimmelinfecties, kunnen biofilms vormen — beschermende, gestructureerde gemeenschappen die zich aan de vaginale wand hechten en de organismen binnenin afschermen, zodat de concentratie van de behandeling die nodig is om ze volledig te elimineren, deze niet kan bereiken. Dit betekent dat een kleine overlevende populatie kan blijven bestaan, zelfs nadat de behandeling de symptomen lijkt te hebben verholpen, waardoor de infectie weer kan opflakkeren en een recidief kan veroorzaken dat niet zomaar een nieuwe, losstaande infectie is, maar een heropleving van dezelfde infectie.
Wanneer het eigenlijk helemaal geen infectie is
Een aanzienlijk aantal gevallen dat herhaaldelijk als „terugkerende infecties“ wordt behandeld, blijkt bij nader onderzoek helemaal geen infectie te zijn:
- Vulvodynie — chronische pijn of ongemak in de vulva zonder aanwijsbare infectie — wordt vaak verkeerd gediagnosticeerd en herhaaldelijk behandeld met antischimmel- of antibacteriële medicatie zonder dat er verbetering optreedt, aangezien er geen infectie aanwezig is om te behandelen.
- Contactdermatitis, veroorzaakt door zeep, wasmiddelen of bepaalde hygiëneproducten, kan irritatie en ongemak veroorzaken die sterk lijken op infectiesymptomen.
- Lichen sclerosus, een chronische huidaandoening die dit gebied treft, kan eveneens symptomen veroorzaken die op een infectie lijken, maar vereist een geheel andere, niet-antimicrobiële behandelingsaanpak.
Herkennen wanneer herhaalde „infecties“ die niet goed op de behandeling reageren, in werkelijkheid een van deze niet-infectieuze aandoeningen zouden kunnen zijn, is een belangrijk onderdeel van het doorbreken van een frustrerende cyclus van ineffectieve behandelingen.
Praktische stappen bij daadwerkelijk terugkerende infecties
- Identificeer en vermijd specifieke triggers, waaronder bepaalde geparfumeerde producten en strakke, niet-ademende kleding, die kunnen bijdragen aan een omgeving die herhaling in de hand werkt.
- Specifiek voor terugkerende bacteriële vaginose richten sommige benaderingen zich op het ondersteunen van het herstel van beschermende bacteriën na de behandeling, een gebied dat voortdurend klinische belangstelling geniet.
- Bij terugkerende schimmelinfecties worden onder medisch toezicht soms langere suppressieve behandelingen met antischimmelmiddelen toegepast, specifiek voor gevallen waarin bevestigd is dat de infectie vaak terugkeert.
- Overwegingen met betrekking tot de behandeling van de partner verschillen afhankelijk van het specifieke type infectie — relevant voor sommige oorzaken en voor andere niet — en het is de moeite waard om dit rechtstreeks met een arts te bespreken in plaats van uit te gaan van één algemene aanpak.
Wanneer moet er worden aangedrongen op een grondiger onderzoek
Belangrijk
Drie of meer bevestigde episodes binnen een jaar worden over het algemeen beschouwd als een redelijke drempel om een grondiger onderzoek te laten uitvoeren — inclusief het vaststellen van de specifieke betrokken micro-organisme bij elke episode, het uitsluiten van een niet-infectieuze oorzaak en het in overweging nemen van de hierboven beschreven biofilm- en microbioomfactoren — in plaats van elke episode te blijven behandelen als een op zichzelf staande, niet-gerelateerde gebeurtenis met dezelfde standaardaanpak.
